حسين علوى مهر
90
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
مردم نازل شده است و گوياى همه چيز است و عقل نيز در اين راه به ما كمك نموده و با تدبّر و تعقل ، مفهوم آيات را مىفهميم . در نتيجه كتاب خدا براى ما كافى است . البته ! اين ديدگاه خطرناكى است كه سبب حذف عترت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خواهد شد ، در حالى كه آن حضرت در حديث ثقلين عترت را در كنار قرآن قرار داده است . ج . راه ميانه و اعتدال : اين گروه ، روايات را مانند عقل و خود قرآن به عنوان يك منبع مهم تفسير بر مىشمارند ، اين ديدگاه انحصار تفسير قرآن در يكى از منابع را صحيح نمىداند ، بلكه بر اين باور است كه در فهم قرآن از همهء اين منابع مىتوان استفاده كرد ، و اين يكى از كاملترين روشهاى به دست آوردن مفاهيم و فهم صحيح قرآن و دين است . اقسام حديث و ارزش آن دانشمندان « علم حديث » و « دراية » تقسيمات مختلف و زيادى را براى خبر و حديث بيان كردهاند كه تخصص ويژهاى را طلب مىكند ، ولى رواياتى كه از پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و ائمهء اطهار عليهم السّلام به دست ما رسيده است و به عنوان منبع تفسيرى مىتوان از آن بحث كرد اقسام زير است : 1 . خبر متواتر خبر متواتر ، خبرى است كه عدهء زيادى از طرق گوناگون ، آن را نقل كردهاند به طورى كه براى ما يقين حاصل مىشود كه آن خبر راست است و دروغ نيست ، مانند حديث ثقلين و حديث ولايت ( من كنت مولاه فعلىّ مولاه ) . اين گونه احاديث به طور مسلّم ، معتبر و قابل قبول است و از مجموع آنها براى انسان يقين حاصل مىشود . 2 . خبر مستفيض هر خبرى كه عدد روات آن از سه تجاوز كند ولى به حد تواتر نرسد مستفيض گويند . اين گونه احاديث نيز براى انسان اطمينانآور است به ويژه اگر با قرائن ديگر تأييد شود .